ابعاد رفتار شهروندی سازمانی

توافق واحدی در این زمینه وجود ندارد اما ۵ بعدی که بیشتر مورد قبول محققان می باشند عبارت اند از:

نوعدوستی

نوع دوستی ، رفتاری داوطلبانه می باشد که هدف اصلی آن کمک به افراد دیگر سازمان با در نظر گرفتن وظایف یا روابط سازمانی می باشد – مثل کمک داوطلبانه به کارکنان جدید یا کم تجربه و کمک به کارکنانی که احیاناً سرشان شلوغ گشته یا غیبت نموده اند. –

وجدان

وجدان یا وظیفه شناسی ، رفتاری داوطلبانه درجهت کمک به سازمان می باشد که در آن، کارکنان از حداقل الزامات مورد نیاز وظایفشان، فراتر می روند (مثل انجام رفتارهای داوطلبانه درکنار وظایف اصلی، حفظ قوانین سازمانی و عدم اتلاف زمان کاری)

ادب و ملاحظه

نزاکت، شامل فعالیت هایی است که به جلوگیری از ایجاد مشکلات مرتبط کاری که ممکن است با دیگران صورت بگیرد، کمک می نماید.

رادمردی و گذشت

جوانمردی، تمایل کارکنان به تحمل شرایطی است که دارای کمترین شرایط ای ده آل مورد نظر آن ها می باشد، بدون آنکه شکایتی انجام دهند.

رفتار مدنی

آداب اجتماعی، انعکاس دهنده رفتارهایی است که نشانگر مشارکت مسئولانه فرد در امور سازمان و ارزش قائل بودن او برای سازمان می باشد.

رفتار شهروندی سازمانی به مثابه عامل محدودیت

سالامون و دوچ برخلاف جریان حاکم حرکت کرده و اذعان داشتند که رفتار شهروندی سازمانی تحت برخی شرایط نه تنها به نفع سازمان نیست بلکه حتی هزینه بر ، مشکل ساز و عامل محدودیت برای سازمان تلقی می گردد.

نتایج تحقیقات اخیر بیانگر این واقعیت می باشد که هنگامی که کارکنان در زمینه برابری پاداش ها دیدگاه های خوبی نداشته باشند ، تمایل کمتری نسبت به بروز رفتار شهروندی سازمانی خواهند داشت.

یا هنگامی که تصور نمایند رفتار شهروندی سازمانی ابزاری برای ارتقای آن هاست ، قبل از تصمیم به ارتقای خود این رفتارها را در پیش خواهند گرفت .

در کل ، تفاوت در قابلیت های کارکنان ، موجب تفاوت درهزینه تمایل ایشان در رفتارهای شهروندی سازمانی می گردد؛ و این تفاوت در هزینه ،موجب میگردد تا کارکنانی با قابلیت سرپرستی ، در جریان رفتار شهروندی سازمانی(گروهی )خود را از سایرین جدا نموده وبنابراین هزینه های کاری گروه دوم بیشتر می گردد.

بنابراین رفتارهای شهروندی که فقط کارکنانی با قابلیت های برتر می توانند از عهده آن برآیند ، همان رفتارهای شهروندی سازمانی هزینه بر است که عامل محدودیت سازمانی نامیده می شود.

رفتار شهروندی سازمانی

رفتار شهروندی سازمانی

سیاستهای تشویق رفتار شهروندی

تقویت رفتار شهروندی، مانند هر رفتار دیگری که از افراد سر می زند، نیاز به ترغیب و تشویق دارد. یکی از مواردی که می تواند در این زمینه تأثیرگذار باشد سیاستها و اقدامات سازمانی است. مدیران سازمانی باید با وضع سیاستها و راهبردهای مناسب، در جهت شکوفاتر شدن رفتارهای شهروندی در سازمان تلاش کنند. در همین راستا می توان چند مورد از این اقدامات را نام برد که برای ارتقا و ترغیب رفتار شهروندی مناسباند.

گزینش واستخدام

برخی از محققان معتقدند افرادی که علائم شهروندی خوبی را در حوزه زندگی شخصیشان بروز می دهند به همان میزان تمایل دارند تا شهروندان سازمانی خوبی باشند. بر این اساس سازمانها باید فرایندهای جذب و استخدام نیرو خود را طوری طراحی کنند که افرادی با رفتار شهروندی مترقی جذب سازمان شوند.

از میان ابزارهای انتخاب و گزینش کارکنان که ممکن است برای شناسایی شهروندان خوب سازمانی مورد استفاده قرار گیرند، مصاحبه ها بهتر از بقیه ابزارها هستند. در انجام مصاحبه ها باید بیشتر بر روی رفتارهای همکارانه و گروهی تأکید کرد تا احتمال انتخاب کارکنانی که برای بروز رفتار شهروندی مستعدترند، بیشتر شود.

البته در فرایندهای گزینش و استخدام افراد، سازمانها باید به این نکته مهم توجه داشته باشند که رفتارهای شهروندی نباید جایگزین عملکردهای سنتی شغل شوند. بر این اساس ویژگیهایی که به طور سنتی برای انجام یک شغل لازم است نباید به خاطر یک شهروند خوب بودن، نادیده گرفته شود.

آموزش و توسعه

برخی از سازمانها ممکن است به تنهایی به شناسایی شهروندان خوب و افرادی با رفتارهای شهروندی بالقوه، قادر نباشند و نتوانند به مقدار مورد نیاز، این افراد را جذب و استخدام کنند. اما آنها می توانند با اجرای طرحهای آموزشی برای کارکنان فعلی سازمان، به ایجاد رفتارهای شهروندی مفید و سازنده بپردازند. استفاده از برنامه های آموزشی موجب تسهیل کمکهای بین فردی در میان کارکنان می شود. البته برای توسعه مهارتهای کارکنان، می توان از برنامه های آموزش میانی و چرخش شغلی نیز استفاده کرد.

یکی دیگر از روشهای اجرای برنام ههای آموزشی، برنام ههای توسعه است که مستقیماً با ایجاد رفتار شهروندی ارتباط دارد. مطالعات و بررس یها نشان می دهد که آموزش سرپرستان بر پایه اصول عدالت سازمانی با افزایش رفتار شهروندی در میان زیردستان مرتبط است. به عبارت دیگر کارکنانی که سرپرستانشان دور ههای آموزشی عدالت را طی کرده باشند، نسبت به سایر کارکنان، بیشتر تمایل به بروز رفتارهای شهروندی از خود نشان می دهند.

تا به این لحظه به معرفی رفتار شهروندی سازمانی و بررسی ابعاد آن پرداختیم. ادامه ی  این مطلب را میتوانید در روزهای آتی دنبال کنید. با سی اس وب همراه شوید.